گزارش نمایشگاه عکس آنِ عادی

نمایشگاه گروهی «آنِ عادی» (Ordinary Moment) با ارائه آثاری از هجده عکاس مستقل ایرانی، از ۱۰ آوریل تا 14 مه ۲۰۲۵ در گالری فوگا (FUGA Gallery) بوداپست برگزار شد. این نمایشگاه در چارچوب جشنواره بین‌المللی عکس بوداپست شکل گرفت و با حمایت دانشگاه هنرهای زیبای مجارستان به اجرا درآمد.

«یک آنِ عادی» تلاشی بود برای ارائه تصویری نزدیک، شخصی و چندلایه از زندگی روزمره در ایران؛ تصویری که به‌جای تمرکز بر رویدادهای استثنایی، بر لحظات معمول، روابط انسانی و تجربه‌های جاری زندگی تأکید داشت. آثار حاضر در نمایشگاه، مجموعه‌ای از مواجهه‌های فردی عکاسان با خیابان‌ها، خانه‌ها، فضاهای عمومی و موقعیت‌های روزمره را در بر می‌گرفت و مخاطب را به تأمل در وجوه کمتر دیده‌شده زندگی معاصر ایران دعوت می‌کرد.

در بیانیه نمایشگاه، ایران به‌عنوان جامعه‌ای متکثر و چندلایه توصیف شده بود که تجربه زیستن در آن را نمی‌توان در قالب یک روایت واحد خلاصه کرد. بر همین اساس، «یک آنِ عادی» کوشید بخشی از این گوناگونی را از خلال نگاه عکاسانی مستقل بازنمایی کند؛ عکاسانی که هر یک از منظر شخصی خود به ثبت موقعیت‌هایی روزمره، انسانی و در عین حال معنادار پرداخته بودند.

یکی از محورهای اصلی این پروژه، توجه به عکاسانی بود که فرصت محدودی برای ارائه آثار خود در بسترهای رسمی و بین‌المللی داشته‌اند. برای بسیاری از هنرمندان حاضر در این نمایشگاه، عکاسی بیش از آنکه صرفاً یک فعالیت حرفه‌ای باشد، ابزاری برای ثبت تجربه زیسته، بیان شخصی و مواجهه با محیط پیرامون بود. همین رویکرد شخصی و بی‌واسطه، ساختار کلی نمایشگاه را شکل داد و به مجموعه آثار هویتی منسجم و در عین حال متنوع بخشید.

نمایشگاه «یک آنِ عادی» بخشی از پروژه پژوهش‌محور «معنای [نا]پیدا» بود؛ پروژه‌ای که به بررسی چگونگی شکل‌گیری معنا در هنرهای تصویری می‌پردازد. در این چارچوب، این نمایشگاه بر رابطه میان تجربه شخصی هنرمند، فرایند تولید تصویر و نحوه شکل‌گیری معنا در مواجهه مخاطب با اثر تمرکز داشت.

هجده هنرمند حاضر در این نمایشگاه عبارت بودند از: آرش توکلی، امیرمسعود عربشاهی، بیتا کهنمویی، پرهام رئوفی، حجت‌الله عطایی، ریحانه ملک‌شعار، ساجده عرفانی، سمیرا سرمد، سعیده میرزاده، شروین شیرکوبی، فاطمه صالحی، گلناز زیبنده‌خو، مجید حلوایی، محسن توانگر، مرتضی بیگلو، مهناز میناوند، میثم پورجعفری و نیکو علیدوستی.

برگزاری این نمایشگاه در قالب جشنواره عکس بوداپست، امکان ارائه آثار هنرمندان ایرانی در یکی از مهم‌ترین رویدادهای عکاسی مجارستان را فراهم کرد. Budapest Photo Festival رویدادی سالانه و گسترده در سطح شهر بوداپست است که با حضور هنرمندان، گالری‌ها و مؤسسات فرهنگی، برنامه‌های متنوعی شامل نمایشگاه، سخنرانی، کارگاه، فتو ماراتن و بررسی پورتفولیو برگزار می‌کند.

دانشگاه هنرهای زیبای مجارستان نیز به‌عنوان حامی این پروژه در برگزاری نمایشگاه مشارکت داشت. این دانشگاه که در سال ۱۸۷۱ تأسیس شده، از قدیمی‌ترین و مهم‌ترین مراکز آموزش عالی هنرهای زیبا در مجارستان به شمار می‌رود و نقش مهمی در توسعه آموزش و فعالیت‌های هنری این کشور ایفا کرده است.

مؤسسه هنرهای تصویری فورما به‌عنوان برگزارکننده «یک آنِ عادی»، این پروژه را در ادامه فعالیت‌های خود در زمینه حمایت از هنرمندان مستقل و توسعه همکاری‌های بین‌المللی هنرهای تصویری برنامه‌ریزی و اجرا کرد. فورما تاکنون پروژه‌ها و همکاری‌های متعددی را در تهران، بوداپست و لندن شکل داده و تمرکز بخشی از فعالیت‌های آن بر ایجاد امکان حضور و معرفی هنرمندان مستقل در بسترهای حرفه‌ای و بین‌المللی بوده است.

نمایشگاه «یک آنِ عادی» در نهایت بستری برای مواجهه مخاطبان بین‌المللی با روایت‌هایی شخصی از زندگی روزمره در ایران فراهم کرد؛ روایت‌هایی که نه بر تصویرهای کلیشه‌ای یا روایت‌های از پیش تعیین‌شده، بلکه بر تجربه‌های فردی، لحظات عادی و نگاه مستقل عکاسان استوار بودند.